Page 92 - Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Chava Rosenfarb - Ocalali. Opowiadania

ZEMSTA EDZI 91

je teraz zaciśnięte w kamienne pięści, które spuszczałam na kościste, pochylone
plecy – z przyjemnością, tak, ze swego rodzaju zmysłową rozkoszą, orgiastycznie.
Nowo narodzony we mnie demon dał mi w tej oto niewoli poczucie wolności,
poczucie, że jeden dzień życia to dzień wieczności, że kacet to wszechświat, i że
stąd żadne drogi nie prowadzą już dalej. Mówiło się oczywiście i marzyło o praw-
dziwej wolności. Nikt w nią jednak nie wierzył. Dym, który dzień i noc buchał
z kominów, potwierdzał, że to koniec; odurzał strach, upajał mnie i sprawiał,
że stawałam się niefrasobliwa i spontaniczna. Opadły ze mnie wszystkie pęta
cywilizowanego, ludzkiego zachowania. Czułam się, jakbym chodziła obdarta ze
skóry, w rozszalałym żywiole najprymitywniejszych instynktów. Zanikła granica
między „tu” a „nigdzie”. Zanikła różnica między człowiekiem a zwierzęciem.
Iskierka człowieczeństwa, o ile jeszcze się we mnie tliła, nie była niczym więcej,
jak tylko iskierką.
Dlaczego robię z siebie głupią, próbując zbliżyć się do tego, czego nie da się
poruszyć? Nie zamierzałam się w to przecież zapuszczać. A jednak muszę po-
wiedzieć wprost, muszę stanowczo zapewnić, że to nieprawda, jakoby nie każdy
mógł być kapo. To blef. W tym oto świecie, z którego cudem się wydostałam,
każdy mógł być tym, który bije, zabójcą, mordercą. Kiedy przychodzi walczyć
o własne życie, nie obowiązują żadne prawa moralne. Będą mnie pytać: naprawdę
nie było wyjątków? Odpowiem: były, oczywiście, byli szaleńcy, którzy ryzyko-
wali własnym życiem, żeby nie zszargać tego, co nazywali „bożym pierwiastkiem
w człowieku”. Ja do nich nie należałam. Nie chciałam ryzykować swoim życiem.
Moja miłosierna pamięć nigdy nie przyjęła do siebie twarzy Alberta, mojego
obozowego boga. Wszystko, co pamiętam, to jego ogolona, siwo-cienista głowa,
która wyglądała, jakby przykrywał ją popiół z kominów.

*
Moja powojenna tragedia polegała na tym, że nie mogłam się przed nikim wy-
spowiadać, a ciężaru grzechów, które w sobie nosiłam, nie potrafiłam zapomnieć.
Zgadzam się z dzisiejszymi rzekomo znającymi się na rzeczy psychologami, którzy
grzebią w psychice ocalałych i zapewniają stanowczo, że każdy z nich zmaga się
z ogromnym poczuciem winy za to, że przeżył. Jeśli tak, to jaki powinien być