Page 227 - Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Chava Rosenfarb - Ocalali. Opowiadania

226 OCALALI

w poszukiwaniu schronienia. Los im jednak nie sprzyjał. Rosjanie wypchnęli ich
z powrotem na drugą stronę, a Niemcy wysłali z powrotem do getta. Z getta,
razem z rodzinami, zabrały ich wagony towarowe… do komina, wszystkich – poza
nią. Ogień nie chciał jej przyjąć. Przypadło jej w udziale żyć, przeżyć. Potem
powojenny los wynagrodził ją spotkaniem Fajwela, jej obecnego męża.
Fajwel spędził wojenne lata w sowieckim gułagu. Tutejsze kanadyjskie mrozy
to drobnostka w porównaniu z mrozami pod kołem polarnym, które tam wycier-
piał; duży palec u lewej stopy tak mu tam odmarzł, że trzeba go było amputować.
Fajwela wciąż jeszcze nawiedzały wizje białych, mroźnych pustkowi, a także
wizje wszy. Nawet dziś, tyle lat od zesłania, wciąż ma brzydki zwyczaj drapania
się, kiedy mu się zdaje, że Mania nie widzi. Ona wie, że kiedy jest sam, stale się
drapie. Codziennie spędza pod gorącym prysznicem godzinę, czasem dłużej.
Codziennie myje głowę jakimś ostrym płynem o brzydkim zapachu. Potem
wyciera skórę szorstkim ręcznikiem, jakby chciał sam na sobie przeprowadzić
inkwizycyjne tortury. W łazience jest cała szafa wypełniona kawałkami mydła.
A Fajwel stale dokupuje więcej. Boi się tylko, że któregoś razu może zabraknąć
mydła w supermarkecie.
Zażartował kiedyś przy Manii, mówiąc, że czuje się brudny także wewnętrznie
– w sobie. Że chętnie połknąłby kawałek mydła, żeby wyczyścić się też w środku.
Ona wie: to jeden z tych wiele mówiących żartów, które wskazują na olbrzymie
poczucie winy; czuł się winny, że porzucił swoją pierwszą żonę z dwójką malut-
kich dzieci. Kiedy Niemcy weszli do miasta, musiał natychmiast uciekać. Był
jednym z kierowników młodzieżówki Bundu i radnym miejskim z ramienia tej
8
partii. Niemcy mieli go na czarnej liście. Dlatego uciekł, a jego żona miała uciec
zaraz po nim z dziećmi. Nigdy się już jednak nie spotkali. Zaraz po powrocie do
Polski, po wojnie, dowiedział się o ich śmierci.
A tak poza tym, Mania podejrzewała, że Fajwel nosi też w sobie poczucie winy
za to, że w Związku Radzieckim donosił na swoich kolegów, bundystów. Podczas
jednego z nocnych przesłuchań przyłożono mu lufę rewolweru do skroni. Fajwel

8 Oficjalną organizacją młodzieżową Bundu był Cukunft – Związek Młodzieży „Przyszłość” (jid.
Jugnt Bund „Cukunft”).