W 2026 roku Agora wyda biografię zmarłego w ubiegłym roku Mariana Turskiego – ocalałego z Zagłady, historyka, wieloletniego redaktora tygodnika „Polityka". Pisze ją Andrzej Brzeziecki, autor m.in. biografii Tadeusza Mazowieckiego, Krzysztofa Kozłowskiego i Romana Czerniawskiego, a także – z Małgorzatą Nocuń – Aleksandra Łukaszenki.

Chociaż Turski urodził się w Porzeczu (powiat grodzieński), wychowywał się w Łodzi– mieszkał przy ul. Szkolnej (dziś Mielczarskiego), a potem Sterlinga. Tu ukończył działającą przy Piotrkowskiej szkołę podstawową „Tarbut" i chodził do polsko-hebrajskiego Gimnazjum Męskiego Towarzystwa Żydowskich Szkół Średnich. W 1940 roku przesiedlony został z rodziną do getta łódzkiego. Do szkoły chodził m.in. z Dawidem Sierakowiakiem, pracował w resorcie mięsnym i drewnianym. Był członkiem antyfaszystowskiej Lewicy Związkowej. W sierpniu 1944 roku wraz z rodziną został deportowany do Auschwitz-Birkenau. Przeżył dwa marsze śmierci: w styczniu – do Buchenwaldu, a w kwietniu z Buchenwaldu do Terezina. On i matka przeżyli, ojciec i brat zginęli.

Turski przez lata był zaangażowany w upamiętnianie łódzkiego getta. W 2023 roku otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Łodzi. 18 czerwca, kilka dni przed 100. rocznicą urodzin Mariana Turskiego, Izabella Adamczewska zapyta Andrzeja Brzezieckiego o łódzkie tropy Mariana Turskiego.

Spotkanie z pamięci o niezwykłym Łodzianinie będzie miało wymiar nie tylko literacki, ale i głęboko symboliczny. Rozpoczniemy je w Parku Ocalałych od uroczystego odsłonięcia Drzewa Pamięci Mariana Turskiego w towarzystwie jego córki Joanny Turskiej oraz przyjaciół – Majki Elczewskiej i Andrzeja Krakowskiego. Będzie to dąb odmiany „Monumentum” z numerem 550. W pobliżu zostanie odsłonięte także drugie wyjątkowe drzewo – lipa drobnolistna z numerem 549, dedykowana pamięci Heleny Trau, mamy bohatera spotkania, z którą wspólnie przetrwał okrucieństwo obozów i marsze śmierci. Drzewa zostały starannie wybrane przez Społecznych Opiekunów Drzew.

Ich lokalizacja nie będzie przypadkowa – miejsce znajduje się w pobliżu dębu nr 0, poświęconego Halinie Elczewskiej. Jak tłumaczy Ala Elczewska, córka pomysłodawczyni Parku Ocalałych, rodzina Turskich  była dla rodziny Elczewskich miszpuchą. To piękne określenie w języku jidysz oznacza przyjaciół tak bliskich, że stają się rodziną. Byli ze sobą blisko związani za życia, a teraz ich drzewa będą rosnąć obok siebie, przypominając o tej niezwykłej więzi.

Zapraszamy do uczestnictwa w celebracji 100. urodzin Mariana Turskiego w Centrum Dialogu.

Kiedy: 18 czerwca, godz 18:00

Wstęp: wolny

Gdzie: ul. Wojska Polskiego 83

Wydarzenie towarzyszące Obchodom 82. rocznicy likwidacji Litzmanstadt-Ghetto.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego. Zadanie współfinansowane ze środków Miasta Łodzi.

Lódzki Piknik Różnorodności to coroczne wydarzenie odbywające się wśród bujnej przyrody Parku Ocalałych, celebrujące różnorodność społeczności naszego miasta, ale też budujące lokalną tożsamość i wspierające relacje sądzieckie. Jest wydarzeniem otwartym dla wszystkich, którzy chcą poznać język, tradycje, zabawy osób, które Łódź wybrały na swój drugi dom.

Wśród partnerów znajdują się organizacje zajmujące się działalnością pomocową, edukacyjną i wielokulturową, ekologią – działające na rzecz budowania trwałych relacji – międzyinstytucjonalnych i międzyludzkich.

W programie znajdą się różnorodne warsztaty – plastyczne, edukacyjne i kreatywne, skierowane do wszystkich grup wiekowych, a także stoisko z rękodziełem czy propozycje muzyczne. 

Serdecznie zapraszamy mieszkańców Łodzi, a w szczególności naszych sąsiadów z Bałut, do celebracji wspólnoty, odpoczynku. Przyjdźcie z rodzinami, przyjaciółmi, sami, ze zwierzakami... i bądźcie otwarci na spotkanie z drugim człowiekiem.

Program:

Kiedy: 17 maja, godz 15:00-20:00 

Gdzie: Park Ocalałych i Centrum Dialogu, ul Wojska Polskiego 83

Wstęp bezpłatny

„Centrum Dobrej Rozmowy: Dezinformacja” – nowy projekt edukacyjny dla młodych, nauczycieli i seniorów w odpowiedzi na wyzwania współczesnych mediów

Rusza projekt edukacyjny „Centrum Dobrej Rozmowy: Dezinformacja”, którego celem jest przeciwdziałanie zjawisku dezinformacji oraz rozwijanie kluczowych kompetencji medialnych, dialogowych i emocjonalnych wśród dzieci i młodzieży. Inicjatywa odpowiada na rosnące wyzwania współczesnej przestrzeni informacyjnej, w której młodzi odbiorcy codziennie mierzą się z nadmiarem treści, manipulacją oraz presją mediów społecznościowych.

Celem projektu jest podniesienie kompetencji medialnych, dialogowych i emocjonalnych młodzieży. Program zakłada rozwój umiejętności rozpoznawania dezinformacji, krytycznej analizy treści medialnych oraz prowadzenia konstruktywnego dialogu opartego na szacunku i empatii. Ważnym elementem działań jest również wzmacnianie odporności psychicznej i samoświadomości emocjonalnej uczestników, a także przygotowanie ich do świadomego i odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Projekt skierowany jest do uczniów klas 7–8 szkół podstawowych oraz młodzieży szkół średnich. W ramach zaplanowanych działań uczestnicy wezmą udział w cyklu warsztatów poświęconych rozpoznawaniu fake newsów, analizie mechanizmów manipulacji oraz odpowiedzialnemu korzystaniu z mediów. Istotnym elementem programu jest także edukacja emocjonalna – młodzi ludzie będą rozwijać umiejętności prowadzenia konstruktywnej i empatycznej rozmowy, a także wzmacniać odporność psychiczną i poczucie własnej wartości.

„Centrum Dobrej Rozmowy: Dezinformacja” to projekt interdyscyplinarny, łączący edukację medialną, krytyczne myślenie oraz rozwój kompetencji społecznych. Program wzbogacą spotkania z dziennikarzami i ekspertami, którzy podzielą się swoim doświadczeniem oraz przybliżą realia pracy z informacją. Dodatkowo przewidziano warsztaty dla nauczycieli i edukatorów, wspierające ich w pracy z młodzieżą w obszarze świadomego odbioru treści i komunikacji.

Jednym z trwałych efektów projektu będzie opracowanie „Kodeksu Dobrej Rozmowy” – zestawu kart edukacyjnych, które posłużą jako praktyczne narzędzie do dalszej pracy dydaktycznej i wychowawczej.

Oprócz wydarzeń dla szkół, odbędą się wydarzenia dla nauczycieli i kadr kultury oraz dla seniorów:

15.05, godz. 17:00-20:00 | "Dezinformacja - jak ją rozpoznać i jej przeciwdziałać w szkole i instytucji kultury"

Warsztaty mają na celu wzmocnienie odporności uczestników na dezinformację oraz rozwinięcie umiejętności rozpoznawania fałszywych treści – w tym również tych tworzonych przez sztuczną inteligencję. Uczestnicy i uczestniczki dowiedzą się, jak w praktyce korzystać z narzędzi weryfikacji informacji, jak rozpoznać rzetelne źródła oraz unikać tych niewiarygodnych. Uczestnicy zdobędą także kompetencje związane z reagowaniem na dezinformację w życiu codziennym i przestrzeni publicznej.
Podczas zajęć nauczyciele i pracownicy Centrum Dialogu poznają metody, które pozwolą im włączać tematykę weryfikowania informacji i krytycznego myślenia do swoich działań w sposób angażujący.

Prowadzący: Stowarzyszenie Demagog I Marcin Kostecki, redaktor naczelny demagog.org.pl
Demagog to pierwsza polska organizacja fact-checkingowa. Od 2014 roku weryfikujemy wypowiedzi polityków, sprawdzamy obietnice wyborcze, walczymy z fake newsami i dezinformacją. Naszym głównym celem jest poprawa jakości debaty publicznej poprzez dostarczanie obywatelom bezstronnej, rzetelnej i wiarygodnej informacji.

Formularz zapisów dla nauczycieli i kadr kultury: 
https://forms.gle/QcF3vmcXXazx9Qz86

22.05, godz. 11:00-13:00 | Szkolenie z dezinformacji dla seniorów "Seniorzy odporni na dezinformacje. Jak zachować bezpieczeństwo w sieci"

• wyposażenie uczestników w praktyczne umiejętności rozpoznawania fałszywych informacji (w tym treści generowanych przez AI)
• identyfikowanie oszust internetowych (scamów),
• poznanie rodzajów fałszywych informacji i ich wpływu na rzeczywistość,
• nauka korzystania z prostych narzędzi do weryfikacji informacji.

• rozumie, jak algorytmy i bańki informacyjne wpływają na to, jakie treści widzi w internecie i mediach społecznościowych,
• potrafi rozpoznać treści fałszywe, w tym te wygenerowane przez sztuczną inteligencję,
• zna metody oszustw internetowych (scamów),
• zna rodzaje fałszywych informacji,
• potrafi użyć prostych narzędzi do weryfikacji.
•  

Zgłoszenia na warsztat prosimy kierować na adres mailowy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. lub telefonicznie pod numerem: +48790208934.

17.06, godz 10:00 - 12:00 | Debata oksfordzka dla szkół ponadpodstawowych. Teza: "Rzetelna informacja nic nie znaczy w dzisiejszym świecie"

23.06, godz 18:00-20:30 | "Czy możemy wierzyć w to, co widzimy w mediach"- spotkanie z Justyną Dżbik i zaproszonymi gośćmi w ramach fotofestiwalu

To rozmowa o dezinformacji, manipulacji obrazem i roli mediów we współczesnym świecie.

Wydarzenie stanowi rozwinięcie idei projektu Centrum Dobrej Rozmowy: Dezinformacja, który koncentruje się na wzmacnianiu kompetencji niezbędnych do świadomego funkcjonowania w świecie mediów. Podczas spotkania uczestnicy przyjrzą się mechanizmom powstawania i rozprzestrzeniania fake newsów, manipulacji obrazem oraz temu, jak media – w tym fotografia – wpływają na nasze postrzeganie rzeczywistości.

Rozmowa dotknie także roli krytycznego myślenia, odpowiedzialności twórców i odbiorców treści oraz znaczenia rzetelnego dziennikarstwa w społeczeństwie demokratycznym. Goście podzielą się swoim doświadczeniem pracy z informacją i obrazem, pokazując, jak odróżniać wiarygodne źródła od tych, które wprowadzają w błąd.

Ważnym elementem spotkania będzie również refleksja nad emocjonalnym wymiarem korzystania z mediów – presją, jaką wywierają na młodych odbiorców, oraz sposobami budowania odporności psychicznej i zdrowego dystansu do treści publikowanych w przestrzeni cyfrowej.

Wydarzenie jest organizowane przez Centrum Dialogu im. Marka Edelmana jako wydarzenie towarzyszące w ramach Fotofestiwalu.

zapisy: https://forms.gle/NE52NoiNW4tE4Mt59

 Projekt „Centrum Dobrej Rozmowy: Dezinformacja” stanowi ważny krok w kierunku budowania świadomego, krytycznego i empatycznego społeczeństwa, przygotowanego do odpowiedzialnego funkcjonowania w świecie informacji.

Zadanie jest finansowane ze środków Fundacji PZU w ramach konkursu „Postaw na #CzystyPrzekaz”

WYDARZENIE TŁUMACZONE NA POLSKI JĘZYK MIGOWY

Rozmowa Izy Desperak z Grażyną Plebanek będzie poświęcone książce „Pola. Ukryte życie Apolonii Machczyńskiej-Świątek”, w której autorka odzyskuje pamięć o swej babci, Apolonii Machczyńskiej Świątek, której biografia została przechwycona, zmitologizowana, zmanipulowana i zawłaszczona dla potrzeb polityk historycznych. Pisarka zdejmuje z pomnika i poddaje odbrązowieniu swoją bohaterkę. Z drobnych odłamków i ułamków składa obraz prawdziwej osoby, której nie miała szansy poznać. Łączy skrawki wiedzy o swojej babci swym literackim kunsztem jak delikatnym ściegiem.

Grażyna Plebanek - powieściopisarka, felietonistka, autorka scenariuszy filmowych, sztuk teatralnych i opowiadań. Napisała m.in. bestsellerowe „Dziewczyny z Portofino”, „Nielegalne związki”, „Panią Furię”, która ukazała się we Francji, gdzie dostała nagrodę czytelników. Autorka esejów literackich m.in. „Bruksela, zwierzęcość w mieście”, „Rozbójniczki”. Publikuje w języku polskim, angielskim, francuskim, niderlandzkim. Warszawianka, od 2005 mieszka w Brukseli. W latach 2000-2005 mieszkała w Sztokholmie.
Więcej: https://www.grazynaplebanek.com/biografia

Na wydarzenie obowiązują zapisy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 
Kiedy: 7 maja, godz. 18:00
Gdzie: ul. Wojska Polskiego 83

Wydarzenie towarzyszące Obchodom 82. rocznicy likwidacji Litzmanstadt-Ghetto.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego. Zadanie współfinansowane ze środków Miasta Łodzi.

O książce „Pola. Ukryte życie Apolonii Machczyńskiej-Świątek” ze strony Wydawnictwa Agora:
Czy można dotrzeć do korzeni tak głęboko, że na powierzchni nie zostały już prawie żadne ślady? Czy można poskładać na nowo rodzinną i zbiorową historię?

Śmierć Apolonii Machczyńskiej-Świątek stała się częścią narodowego mitu. Rozstrzelana przez nazistów za ukrywanie Żydów, opisana w reportażu, w historii przeniesionej na deski teatru o jej życiu miał zdecydować rzekomy wybór ojca: zginie on albo córka.

Ale publiczna opowieść o śmierci Poli nie oddaje prawdy. Ani o jej ostatnich godzinach, ani o życiu okrytym rodzinnym milczeniem, będącym wyrwą w przekazie pokoleń.

Wnuczka Poli, pisarka Grażyna Plebanek, która o istnieniu babki dowiedziała się dopiero, gdy miała dziesięć lat, próbuje po dekadach zrekonstruować ten tajemniczy życiorys. Poszukiwania niespodziewanie łączą ją z rodziną, którą rozdzieliły wydarzenia z 1943 roku. Tam, gdzie faktów nie da się wiernie odzwierciedlić, autobiograficzny reportaż uzupełnia powieściowa narracja. Literacka wyobraźnia pomaga zbliżyć się do babci, inspirującej kobiety żyjącej na Plebankach, na przecięciu dwóch światów, której zabrakło w krajobrazie rodzinnego przekazu.

Biografia Poli napisana przez jej wnuczkę nie tylko odkrywa na nowo bohaterkę opowieści o naszej historii, ale też przenosi nas do źródeł własnej pamięci.