Czy prawo może być skutecznym narzędziem ochrony ludzi tam, gdzie przemoc staje się codziennością? Co może zrobić prawnik, kiedy państwo, którego system prawny reprezentuje, jest jednocześnie stroną konfliktu? I gdzie przebiegają granice możliwości prawa w obliczu przemocy i naruszeń praw ludności cywilnej?

Gościem spotkania będzie Michael Sfard – izraelski prawnik specjalizujący się w prawie międzynarodowym i humanitarnym oraz jeden z najbardziej znanych obrońców praw człowieka w Izraelu. Sfard przez lata reprezentował izraelskie organizacje humanitarne i broniące praw człowieka, a przed izraelskim Sądem Najwyższym występował m.in. w sprawach dotyczących budowy muru separacyjnego, konfiskaty ziemi oraz naruszeń praw ludności cywilnej. Jest autorem książki „The Wall and the Gate: Israel, Palestine, and the Legal Battle for Human Rights”, poświęconej prawnym zmaganiom o prawa człowieka w Izraelu i Palestynie.

Sfard połączy się z publicznością online. Na miejscu w Centrum Dialogu rozmowę poprowadzą dr Dominika Blachnicka-Ciacek, socjolożka zajmująca się m.in. diasporą palestyńską, oraz Marek Matusiak, koordynator projektu „Izrael i Zatoka” w Ośrodku Studiów Wschodnich.

Po spotkaniu i krótkiej przerwie zaprosimy publiczność do otwartej rozmowy w kręgu. Będzie to przestrzeń na podzielenie się myślami i emocjami wywołanymi rozmową, ale także na wysłuchanie doświadczeń i perspektyw innych osób. O przebieg spotkania i atmosferę opartą na solidarności i uznaniu różnorodności zadbają facylitatorki i facylitatorzy Fundacji Nowej Wspólnoty.

Kto?

Michael Sfard – urodzony w 1972 roku w Jerozolimie izraelski prawnik specjalizujący się w prawie międzynarodowym i humanitarnym. Doradzał licznym izraelskim organizacjom humanitarnym i działającym na rzecz praw człowieka. Jest wnukiem pisarki Janiny Bauman i socjologa Zygmunta Baumana. Autor książki „The Wall and the Gate: Israel, Palestine, and the Legal Battle for Human Rights”.

Dominika Blachnicka-Ciacek – socjolożka, badaczka wizualna i adiunktka w Katedrze Antropologii Społecznej, Studiów Etnicznych i Migracyjnych Uniwersytetu Warszawskiego. Bada afektywne wymiary mobilności, życie społeczności uchodźczych i migranckich, ze szczególnym uwzględnieniem diaspory palestyńskiej, oraz relacje diaspor z krajami pochodzenia.

Marek Matusiak – koordynator projektu „Izrael i Zatoka” w Ośrodku Studiów Wschodnich. Absolwent socjologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz prawa w zakresie praw człowieka na İstanbul Bilgi Üniversitesi. Pracował w polskich placówkach dyplomatycznych w Tbilisi i Stambule. Publikuje m.in. w „Tygodniku Powszechnym” i „Kulturze Liberalnej”.

Fundacja Nowej Wspólnoty – organizacja działająca od 2020 roku na rzecz łagodzenia podziałów i wzmacniania wspólnoty w Polsce. Prowadzi m.in. Dialogi Wspólnotowe, Treningi Dobrej Rozmowy i Kursy Rozmowy Lokalnej.

Dla kogo?

Spotkanie kierujemy przede wszystkim do osób zainteresowanych prawami człowieka, prawem międzynarodowym i humanitarnym, sytuacją społeczno-polityczną Izraela i Palestyny oraz możliwościami ochrony ludności cywilnej.

Ze względu na temat spotkania ważna jest gotowość do rozmowy o kwestiach trudnych i wywołujących silne emocje. Dotyczy to szczególnie drugiej części wydarzenia – otwartej rozmowy w kręgu, której podstawą będzie wzajemne słuchanie oraz respektowanie różnorodności doświadczeń i poglądów.

Dlaczego warto?

Rozmowy o Izraelu i Palestynie bardzo łatwo zamieniają się w spór o to, po której stronie należy się opowiedzieć. Spotkanie z Michaelem Sfardem proponuje inną perspektywę –pozwala zapytać, co dzieje się z uniwersalną ideą praw człowieka wtedy, gdy zostaje skonfrontowana z konkretną rzeczywistością polityczną, przemocą i nierównowagą sił.

Biografia zawodowa Sfarda czyni to pytanie szczególnie interesującym. Jako izraelski prawnik korzysta z instytucji własnego państwa, aby występować w sprawach dotyczących m.in. muru separacyjnego, konfiskaty ziemi czy praw ludności cywilnej. Prawo okazuje się w tej perspektywie jednocześnie częścią istniejącego porządku i potencjalnym narzędziem jego kwestionowania. Spotkanie pozwala więc zapytać nie tylko o to, czy prawo działa, ale także gdzie kończy się jego skuteczność – i co pozostaje, kiedy prawne mechanizmy ochrony okazują się niewystarczające.

To ważna rozmowa również w kontekście Festiwalu Łódź Wielu Kultur. Jeśli wielokulturowość ma oznaczać coś więcej niż współobecność różnych tradycji, musi wiązać się także z pytaniem o warunki tej współobecności – równość, bezpieczeństwo, prawa jednostki i możliwość zabierania głosu. Rozmowa o prawach człowieka jest więc zarazem rozmową o tym, na jakich zasadach możliwa jest wspólnota.

Dlatego wydarzenie nie kończy się wraz z wypowiedziami ekspertów. Otwarty krąg przenosi ciężar z wiedzy na praktykę rozmowy w przestrzeni, w której można pozostać w dialogu pomimo różnicy doświadczeń, ocen i emocji.