Page 277 - Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Chava Rosenfarb - Ocalali. Opowiadania

276 OCALALI

Pomimo tego, że we wpisach do pamiętnika przeważnie opowiadała o swoim
cierpieniu osamotnionej żony, o chorobach i problemach dzieci lub o stracie bli-
skich, to pisząc, zawsze miała nadzieję, że w przyszłości będzie w stanie dostrzec
między wierszami odbicie jakiejś innej formy życia, nieuchwytnego wewnętrznego
życia duszy, którego dokładnej natury nie potrafiła określić. Właściwie rzadko
wracała do swoich notatek, a kiedy już to robiła, zawsze ogarniało ją pewnego
rodzaju przerażenie.
Czasami mówiła sobie, że pisze pamiętniki z myślą o swoich dzieciach, które
pewnego dnia mogłyby je przeczytać i dowiedzieć się o jej przeżyciach, a tym
samym poznać ją lepiej jako tę osobę, którą naprawdę była, chociaż w głębi ser-
ca doskonale wiedziała, że nikt nie uczy się w oparciu o cudze doświadczenia,
i że jej dzieci nigdy nie zdołają zobaczyć jej w tym samym świetle, w jakim ona
widziała siebie. Wiedziała, że nie ma innego sposobu, aby dzieci poznały własną
matkę, niż przebywając z nią i obserwując ją w codziennym życiu. Wiedziała też,
że jej doświadczenia z obozu koncentracyjnego nigdy nie będą mogły posłużyć,
nawet w najmniejszym stopniu, za usprawiedliwienie chaotycznego charakteru
jej obecnego życia.
I tak oto kontynuowała pisanie pamiętników, nie wiedząc właściwie, dlaczego
to robi, aż pewnego dnia zniszczyła je w akcie rozpaczy – tylko po to, by znów
rozpocząć pisanie w przypływie nadziei.
Ostatnio niczego nie odnotowała w pamiętniku przez cały okres krótkiego,
bezsłonecznego lata, które minęło szybciej niż ubiegłoroczne czy to sprzed
dwóch lat. Wymazana z pamięci przeszłość zamieniła się w coś, co nazywała
„czarną dziurą”.
Dzisiaj był piątek. Sara bała się piątków. Odczuwała przesądny niepokój zwią-
zany z tym dniem, lęk przed zbliżającym się niebezpieczeństwem, lęk, którego nie
potrafiła się pozbyć, mimo wszelkich prób racjonalnego przekonywania samej
siebie. Z czasów dzieciństwa pamiętała, że w piątki zawsze dostawała najgorsze
oceny w szkole. Wojna też wybuchła w piątek. Jej matka zmarła w obozie w piątek.
Zamach na Prezydenta Kennedy’ego miał miejsce w piątek. Również w piątek
odkryła, że jej mąż ją zdradzał. W piątek miała wizytę u lekarza i również w pią-
tek przeszła operację. Ponadto, w pamięci zachowała wspomnienie pewnego