Page 268 - Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Chava Rosenfarb - Ocalali. Opowiadania

19 KWIETNIA 267

miejsca, stali z tyłu i po bokach przy ścianach auli. Rozpoczęła się uroczystość
i wszyscy obecni wydawali się przygotowywać na emocjonalnie wyczerpujące
doświadczenie ponownego przeżywania przeszłości, zapomnienia na kilka godzin
o czasie, który minął od koszmarnych dni ich młodości.
To wtedy właśnie duchy zstąpiły do auli Centrum; to był czas, gdy widma
przeszłości przechadzały się wśród żywych. Chór zaczął śpiewać, a szczególnie
jedna z pieśni długo rozbrzmiewała w uszach Hersza. Jej słowa napisał Szmerke
3
Kaczergiński, poeta z wileńskiego getta , opłakujący stratę deportowanej narze-
czonej. Pieśń nosiła tytuł Friling – Wiosna. Hersz usłyszał, niczym daleki szmer,
głosy chóru intonującego refren: „Wiosno, na swych błękitnych skrzydłach,
przywróć mi moją ukochaną, moją najdroższą…”.
Hersz widział, jak wstaje wraz z resztą zgromadzonych osób, których spojrze-
nia skierowane były na wielką menorę z sześcioma ogromnymi, niezapalonymi
świecami czekającą na odległej scenie. Niezapomniana wciąż przeszłość wdzierała
się teraz do sali z taką intensywnością, że trudno było oddychać. Męski głos wy-
woływał imiona sześciu osób, które kolejno wchodziły po schodach, podchodziły
do menory i zapalały świecę – po jednej za każdy milion z sześciu milionów.
Osoby, którym przypadł zaszczyt zapalenia tegorocznych świec, przeżyły pobyt
w różnych gettach lub obozach koncentracyjnych. Tłum stał w milczeniu.
Jak zwykle podczas obchodów upamiętniających getto, Hersz poczuł, że bicie
jego serca słyszy nie tylko Bronia, ale wszyscy dookoła. Mocno ścisnął dłoń żony,
a ona odwzajemniła jego uścisk. Miał wrażenie, że słyszy bicie jej serca w rytmie
swojego własnego, że czuje bicie ich serc w splecionych dłoniach.
Stali tak z mocno splecionymi dłońmi, nic nie mówiąc i nie patrząc na siebie.
Stali przyklejeni do podłogi przez cały czas zapalania pierwszych czterech świec,
oboje pogrążeni w odrębnych wspomnieniach.
Wtedy Hersz usłyszał, jak wywołano czyjeś imię. To było jego nazwisko.
Usłyszał wypowiadaną nazwę Auschwitz. Otworzył oczy tak szeroko, jak tylko
mógł. Jego dłoń stała się tak wilgotna, że ręka Broni wyślizgnęła się z jego uścisku.

3 Szmerke Kaczergiński, także Szmariahu Kaczergiński (1908-1954) – poeta, publicysta, członek
grupy Jung Wilne, autor ponad 250 pieśni w języku jidysz.