Page 264 - Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Chava Rosenfarb - Ocalali. Opowiadania

19 kwietnia 1

Hersz był wewnętrznie zagubiony niczym podróżny w obcym mieście. Nie
wiedział, czy idzie naprzód, czy się cofa, czy śni, czy jest w świecie rzeczywistym.
Była Pascha, noc przed obchodami upamiętniającymi getto. We śnie Hersz
zobaczył Rywkę, swoją pierwszą żonę, pełną gracji blondynkę, która nigdy nie
wyglądała tak pięknie, jak w tym śnie. Zobaczył też ich dwoje dzieci, Mirele
i Joska, które odebrano mu wraz z Rywką podczas selekcji na rampie dworca
kolejowego w Auschwitz, selekcji przeprowadzonej przez cieszącego się złą sławą
doktora Mengele. Hersz rzucał się i obracał na łóżku, zaplątany w mnóstwo na
wpół widzianych obrazów i chaotycznych myśli. Myślał o szczęściu, które utracił,
i o szczęściu, które odnalazł po wojnie.
Hersz był więźniem w Auschwitz, gdzie przez dwa lata pracował jako robotnik
przymusowy w fabryce amunicji Union . Wtedy też dołączył do tajnej organi-
2
zacji oporu, której członkowie w październiku 1944 roku wykradli dynamit
z fabryki, żeby go użyć do wysadzenia krematorium w Birkenau, obozie zagłady

1 Pierwodruk pt. April 19th z niepublikowanego manuskryptu Chavy Rosenfarb napisanego przez
nią samą po angielsku ukazał się na stronie: Jewishficion.net. Red. Nora Gold, 2018. https://
jewishfiction.com/story/april-19th. Przedruk w tomie: In the Land of the Postscript. The Complete
Short Stories of Chava Rosenfarb, tł. i red. G. Morgentaler, White Goat Press, the Yiddish Book
Center, Amherst, 2023, s. 285-296.
2 Fabryka Weichsel Union Metalwerke należała do koncernu metalurgiczno-zbrojeniowego Frie-
drich Krupp AG. W czasie II wojny światowej więźniowie i więźniarki Auschwitz wytwarzali tam
zapalniki do pocisków artyleryjskich na potrzeby Wehrmachtu i Waffen-SS.