Kultura Głuchych | Festiwal Łódź Wielu Kultur 2026
Język migowy może być językiem teatru, performansu i sztuk wizualnych – nie jako tłumaczenie, ale jako język, w którym powstaje sztuka. Kultura Głuchych to jedna ze ścieżek tegorocznego Festiwalu Łódź Wielu Kultur. W jej programie znalazły się prace Głuchych osób artystycznych, spektakle, wystawy i działania performatywne. Towarzyszy jej Tydzień Kultury Głuchych – czas spotkań, rozmów i warsztatów dla osób g/Głuchych i słyszących.
Jedną z najważniejszych postaci ścieżki jest Daniel Kotowski – artysta wizualny i performer, który w swojej twórczości bada relacje między językiem migowym, ciałem i przestrzenią. Interesuje go komunikacja poza światem zdominowanym przez język foniczny, a język migowy staje się w jego pracach także językiem sztuki. Podczas Festiwalu Kotowski zaprezentuje projekt „CRYING/TRYING”, na który składa się instalacja wideo oraz performans.
W programie znalazły się także wystawy Głuchych artystów: „Gest i mimika g/Głuchych” Marka Krzysztofa Laseckiego w Galerii Bałuckiej oraz „Instrukcja obsługi normalności” Tomasza Grabowskiego w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi.
W ramach Festiwalu zaprezentujemy dwa spektakle skierowane są do dzieci i ich opiekunów. Premierowe „Historie, które się widzi” wprowadzają w świat kultury Głuchych poprzez teatr, instalację i performance. „Kopakonan – opowieść o kobiecie foce” sięga natomiast do starej legendy z Wysp Owczych i opowiada ją równolegle w polskim języku fonicznym i polskim języku migowym. Muzyka, taniec, słowo i miganie tworzą tu wspólną sceniczną opowieść – PJM nie jest tłumaczeniem dodanym do gotowego spektaklu, ale jednym z języków, w których został on pomyślany.
PJM pojawi się również poza ścieżką Kultura Głuchych. Spektakl „Nireńska. Próba otwarta” zostanie przetłumaczony na polski język migowy, a wystawę „Na krawędzi chaosu” będzie można zwiedzić podczas oprowadzania w języku prostym z tłumaczeniem na PJM.
Festiwalowi towarzyszy jeszcze jeden projekt Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi: Tydzień Kultury Głuchych. W programie są spotkania, warsztaty, teatr, filmy i działania edukacyjne poświęcone językowi oraz doświadczeniom społeczności Głuchych.
Jednym z wydarzeń będzie „ON/OFF” – spektakl stworzony przez osoby Głuche i tłumaczy PJM uczestniczących w warsztatach teatralnych w Teatrze Szwalnia, według koncepcji i w realizacji Ewy Łukasiewicz. Spektakl opowiada o kulturze Głuchych i doświadczeniu życia jako mniejszość językowa w świecie słyszącej większości.
Porozmawiamy także o książce „Głusza” Anny Goc. Daniel Kotowski opowie o kulturze g/Głuchych, a Edyta Kozub, Dominika Kozłowska i Kinga Hołda-Justycka o doświadczeniu bycia g/Głuchą kobietą i artystką. W programie znalazły się również film i spotkanie z CODĄ Aleksandrą Pyrek, spacer śladami żydowskimi prowadzony przez Tomasza Świderskiego oraz propozycje dla dzieci i młodzieży: „Migowe zabawy” oraz warsztaty przybliżające pracę tłumacza PJM.
Wydarzenia w ramach Tygodnia Kultury Głuchych będą odbywały się w polskim języku migowym z tłumaczeniem na polski język foniczny lub będą tłumaczone na PJM. TKG jest pomyślany jako miejsce spotkania osób g/Głuchych i słyszących – okazja do poznania PJM, rozmowy i lepszego poznania kultury Głuchych.
Informacje o dofinansowaniu
Festiwal Łódź Wielu Kultur dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Zadanie jest współfinansowane z dotacji Miasta Łodzi.
Tydzień Kultury Głuchych dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Różnorodność językowa” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej. Zadanie jest współfinansowane z dotacji Miasta Łodzi.