Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi jest  beneficjentem Zadania 1 projektu „Projektowanie uniwersalne kultury – dostępność w instytucjach kultury”, który finansowany jest w ramach działania 3.3 „Systemowa poprawa dostępności” Priorytetu III „Dostępność i usługi dla osób z niepełnosprawnościami” programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027.
Projekt realizowany jest przez Narodowe Centrum Kultury w partnerstwie z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

21 WRZEŚNIA (niedziela) 2025 godz. 15.00-21.00 // VIETNAMESE DAY – DZIEŃ WIETNAMSKI W FUZJI // Fuzja, ul. Milionowa 6A

Wstęp wolny

Zapowiedź Festiwalu Łódź Wielu Kultur 2025

CO?

Vietnamese Day to wyjątkowe wydarzenie poświęcone jednej z najważniejszych i najbardziej widocznych mniejszości narodowych w Łodzi. Społeczność wietnamska od lat współtworzy krajobraz kulturowy miasta, łącząc tradycję i nowoczesność, lokalność i globalność.

Razem z festiwalem dzień ten współtworzą sami Wietnamczycy mieszkający w Polsce – zarówno ci, którzy przybyli tu przed dwudziestu laty, jak i ci, którzy osiedlili się niedawno. Do współpracy zaprosiliśmy m.in.:

• Stowarzyszenie Wietnamczyków w Polsce (Hội Người Việt Nam tại Ba Lan),
• Dom Kultury Viet Ba w Warszawie (Nhà Văn hóa Việt Ba tại Warszawie),
• łódzką restauratorkę Lily Tran – od 20 lat karmiącą łodzian i łodzianki pysznym pho,
• artystkę Kingę Nguyen,
• Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie.

Niedziela 21 września będzie świętem kultury wietnamskiej w Łodzi – pełnym zapachu pho, dźwięków tradycyjnych instrumentów, świetlistych lampionów i... wietnamskiego tofu! A na zakończenie – wspólne karaoke w stylu hanojskim.

CO W PROGRAMIE?

WYSTAWA O TOFU // 15:00 – 20:00

Projekt „Đậu phụ / tofu” – immersyjna instalacja audiowizualna Kingi Nguyen (współpraca: grupa „powidoki smaków”, PWSFTviT). To opowieść o społeczności wietnamskiej w Łodzi przez pryzmat tofu – od lat 90. po dziś. Instalacja angażuje wszystkie zmysły, by ukazać emocjonalne i społeczne znaczenia „sojowego twarogu”.

BIO: Kinga Nguyen – artystka o polsko-wietnamskich korzeniach, studentka montażu w Szkole Filmowej w Łodzi, autorka eksperymentalnych dokumentów, w 2022 współpracowała z Susaną de Sousa Dias. 

MUZYKA I WYSTĘPY // 15:00 – 20:00

15:00 – 16:00 – Tradycyjna muzyka wietnamska

16:00 – 16:30 – Występy solowe i wokalne:

• Solo na T’rung (Victoria Hoa Tran, Centrum Kultury i Sztuki Wietnamu w Polsce)
• Śpiew „Gặp nhau giữa rừng mơ” (Le Na)
• Granie na cytrze – tradycyjna suita „Lưu Thủy, Kim Tiền, Xuân Phong, Long Hổ”
• Śpiew „Hello Viet Nam” (Le Na)

17:30 – 18:00 – Druga część muzyki wietnamskiej

18:00 – 18:30 – Występ rytualny Chầu văn („Pani Gór” – Victoria Hoa Tran), pieśni i tańce ludowe („Chiếc khăn Piêu”, „Việt Nam ơi”), pokaz stroju Ao Dai.

18:30 – 20:00 – Karaoke wietnamskie – wspólne śpiewanie ulubionych utworów.

WARSZTATY // 15:00–20:00

• Lampiony – tworzenie tradycyjnych lampionów z papieru.
• Taniec z wachlarzami i instrumentami (16:30–17:30) – Dom Kultury Viet Ba, pokaz tańca „Hương đất Việt”.
• Język wietnamski – warsztaty prowadzone przez Thu Ha Truong, tłumaczkę literatury i badaczkę języka, mieszkającą w Łodzi.

STOISKA O WIETNAMIE // 15:00–20:00

• Muzeum Azji i Pacyfiku – prezentacja kolekcji i wiedzy o Wietnamie.
• Stowarzyszenie Wietnamczyków w Polsce – przedmioty codzienne, książki o pho, elementy kultury.
• Stoisko eksperckie – Andżelika Serwatka (Boym Institute, ekspertka ds. Azji Południowo-Wschodniej).

WIETNAMSKA KUCHNIA // 15:00–20:00

Pho by Lily Tran – sajgonki, pierożki, sałatka z mango i krewetkami, tofu i inne specjały. Możliwość zakupu wietnamskich słodyczy i przekąsek.

KINO TME POLÓWKA // 20:00

Pokaz filmu wietnamskiego –  „Song Lang” (2018), reż. Leon Lee. Film w jęz. wietnamskim z polskimi napisami. Czas trwania 1:42.

DLA KOGO?

Dla rodzin, młodzieży, pasjonatów kultur azjatyckich, mieszkańców ciekawych życia swoich sąsiadów i wszystkich, którzy cenią wydarzenia międzykulturowe i kulinarne odkrycia.

DLACZEGO WARTO?

To nie tylko kulturalny piknik – to okazja do poznania i docenienia obecności społeczności wietnamskiej w Łodzi. Poprzez muzykę, opowieści, smaki i sztukę budujemy mosty międzykulturowe i wzmacniamy lokalną wspólnotę. Vietnamese Day to dialog przez doświadczenie – i najlepszy sposób, by rozpocząć festiwal z otwartością i ciekawością.

Partnerzy

FUZJA, TME Polówka, Stowarzyszenie Wietnamczyków w Polsce, Dom Kultury Viet Ba, Muzeum Azji i Pacyfiku, Pho by Lily Tran, Centrum OPUS, NIW-CRSO

Projekt „Đậu phụ / tofu” powstał dzięki:

Dostępność

Przestrzeń Elektrowni w Fuzji nie posiada barier architektonicznych. Brak natomiast dostępnych toalet i miejsc parkingowych. Wejście od ulicy Milionowej lub Tymienieckiego (przejście przez kompleks Fabryki Sztuki).

Najbliższe przystanki autobusowe i tramwajowe: Kilińskiego/Tymienieckiego, Piotrkowska/Milionowa

Zdjęcia

Kinga Nguyen, fot. własna
India Day i Festiwalowa Polówka w Fuzji 2024, fot. HaWa
Victoria Hoa Tran, wnętrze Muzeum Azji i Pacyfiku, mat. prasowe

#WielokulturowaŁódź #KulturaWietnamu #TofuZHistoria #AzjaWŁodzi 

https://lodzwielukultur.pl/wydarzenia/vietnamese-day-dzien-wietnamski-w-fuzji/ 

Stwórz z nami Kodeks Dobrej Rozmowy 15 września (poniedziałek) 2025, godz. 17.00–20.00 w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi.

Zanim wybierzesz się na spotkanie, prosimy wypełnij formularz!
https://forms.gle/fXd274FWAjw98uwJ8
Odpowiemy na Twoje zgłoszenie w ciągu 3 dni.
Ilość miejsc na wydarzeniu jest ograniczona.

Dlaczego?

W świecie kryzysów – geopolitycznych, humanitarnych, klimatycznych, zdrowotnych (w tym zdrowia psychicznego), relacyjnych czy związanych z zaufaniem – ciągle zadajemy sobie pytania:

• w czym upatrywać sensu?
• za czym się opowiedzieć?
• gdzie szukać otuchy, ukojenia i nadziei?

Jednocześnie coraz trudniej jest nam się spotkać w różnicy, usłyszeć się i po prostu – rozmawiać. Polaryzacja i mowa nienawiści w naszym kraju wciąż przybierają na sile. Pojawia się coraz więcej trudnych i kontrowersyjnych tematów do publicznych dyskusji.

Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi – w duchu swojego patrona i jego żony Aliny Margolis-Edelman – chce odważnie i empatycznie reagować na potrzeby i wyzwania współczesnego świata.
Jedną z form działania będzie stworzenie „Centrum Dobrej Rozmowy” – platformy wymiany myśli, doświadczeń i emocji między ludźmi o odmiennych poglądach, którzy szanują się nawzajem i czują ze sobą więź.
Marzymy, aby spotkania i debaty w Centrum Dialogu były bezpieczne i budowały mosty między ludźmi.
Wierzymy, że łączące nas uniwersalne wartości są w stanie wskrzesić poczucie sensu, solidarności i zaufania.

Co?

Pracę nad tworzeniem przestrzeni otwartego, empatycznego, pełnego szacunku i tolerancji dialogu, chcemy rozpocząć od stworzenia – wspólnie z Wami – Kodeksu Dobrej Rozmowy.
Wraz z Fundacją 4 KROKI zapraszamy na spotkanie warsztatowe, oparte o idee mediacji w duchu Porozumienia bez Przemocy, którą Fundacja od lat promuje i wdraża w Łodzi (m.in. we współpracy z Centrum Dialogu).
Poprzez udział w spotkaniu zapraszamy Was do współtworzenia przestrzeni, w której naprawdę się usłyszymy i zobaczymy nawzajem.
Chcemy, by przyczyniło się to do niwelowania polaryzacji społecznej oraz wspierania odbudowy wspólnoty obywatelskiej w Polsce.

Cele tworzenia Kodeksu Dobrej Rozmowy:

• Budowanie przestrzeni wzajemnego szacunku i bezpieczeństwa emocjonalnego
• Ułatwienie aktywnego, empatycznego słuchania
• Rozwijanie praktyki bycia w ciekawości i zadawania pytań
• Skupienie na potrzebach, nie na podziałach
• Zapobieganie eskalacji konfliktów
• Budowanie wspólnoty wokół szczerego dialogu.
• Jak będziemy tworzyć Kodeks Dobrej Rozmowy?
  
  Chcemy stworzyć go razem z Wami – naszymi partnerami i odbiorcami.
  Zapraszamy wszystkich, którym zależy na budowaniu w Łodzi bezpiecznej przestrzeni do rozmowy – w tym przedstawicieli:
  
  
• społeczności lokalnej
• instytucji publicznych
• organizacji pozarządowych
• grup nieformalnych
• organizacji biznesowych.

15 września w godz. 17.00–20.00 w Centrum Dialogu w Łodzi

Facylitatorzy_ki i mediatorzy_ki Fundacji 4 KROKI poprowadzą strukturyzowany dialog w 4 podgrupach.
W czasie warsztatu zadbamy też o przekąski i napoje!

Efekt?

Spisanie zasad bezpiecznego i pełnego szacunku dialogu – czyli Kodeksu Dobrej Rozmowy – oraz metod jego wdrażania podczas spotkań w Centrum Dialogu.
To krok w stronę Łodzi, gdzie różnorodność nie dzieli, a łączy.

Centrum Doradztwa i Informacji dla Romów w Polsce wraz z Centrum Dialogu zapraszają na wyjątkowy koncert, który odbędzie się w sobotę, 2 sierpnia, o godzinie 18.00 w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi. Wydarzenie jest organizowane w ramach obchodów Dnia Pamięci o Zagładzie Romów.

Na scenie wystąpią: zespół "Perła i Bracia" pod kierownictwem Krystyny Markowskiej – prezentujący bogatą mieszankę romskiej muzyki tradycyjnej, jazzowej i tzw. world music – oraz Roland Bilicki i Gipsy Kings, znani z energetycznych wykonań przebojów legendarnego zespołu Gipsy Kings. Artyści zdobyli uznanie m.in. w półfinale programu Must Be The Music.

Wstęp na koncert jest wolny.

W imieniu Prezydent Miasta Łodzi Hanny Zdanowskiej i Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi zapraszamy do Łodzi na uroczyste obchody 81. rocznicy likwidacji Litzmannstadt-Getto. Główne uroczystości odbędą się 29 sierpnia 2025 r. na Cmentarzu Żydowskim i na Stacji Radegast a wydarzenia towarzyszące w dniach 24-31 sierpnia.

29 sierpnia to symboliczna data – w sierpniu 1944 r. z łódzkiego getta wywiezieni zostali przez niemieckich okupantów do Auschwitz-Birkenau ostatni mieszkańcy zamkniętej dzielnicy. Potem getto było stopniowo likwidowane.

Co roku Miasto Łódź organizuje uroczystości upamiętniające te wydarzenia i oddające cześć ofiarom. W tym roku mija 80 lat od zakończenia II wojny światowej. Pamiętając o ofiarach zbrodni nazistowskich, jednocześnie chcemy mówić o tych, którzy ocaleli z Zagłady. Ocalali są z nami od lat, będą także w tym roku i aktywnie włączą się w wydarzenia. Świadectwo osób, które przeżyły Holokaust, ale także nauka płynąca ze spotkań są ważnym elementem pamięci. Na ostatnie dni sierpnia, we współpracy z wieloma partnerami, także przedstawicielami drugiego i trzeciego pokolenia, przygotowaliśmy szereg spotkań, koncertów, projekcji filmowych, wystaw otwartych dla mieszkańców Łodzi oraz gości z Polski i zagranicy.

Łódź pamięta o swoich mieszkańcach, a także o tysiącach Żydów z podłódzkich miasteczek oraz wielu miast w Europie, którzy stracili tu życie lub stąd zostali wywiezieni do obozów zagłady. W sumie przez łódzkie getto przeszło ponad 200 tysięcy Żydów. Wojnę przeżyło tylko kilka, najwyżej kilkanaście tysięcy osób. Nieliczni już Ocalali żyją dziś w różnych zakątkach Polski i świata.

PROGRAM UROCZYSTOŚCI:

29 sierpnia (piątek) – Uroczystości główne

10:00 | Otwarcie wystawy stałej Kulmhof „nie został żaden ślad…” [PL/ENG]

Miejsce: Dom Przedpogrzebowy, Cmentarz Żydowski, ul. Bracka 40
Wstęp wolny

11:00 | Uroczystości religijne i zapalenie zniczy [PL/ENG, tłumaczenie na PJM]

Miejsce: Cmentarz Żydowski, ul. Bracka 40
Transmisja online:
Facebook | YouTube

11:50 | Marsz pamięci

Trasa: ul. Zmienna → Inflancka → al. Pamięci Ofiar Litzmannstadt Getto

12:30 | Oficjalne uroczystości na Stacji Radegast [PL/ENG, tłumaczenie na PJM]

Miejsce: Stacja Radegast, al. Pamięci Ofiar Litzmannstadt Getto 12
Transmisja online:
Facebook | YouTube

15:30 | „Mnie nie trzeba kochać, mnie trzeba rozumieć*. Wymazywane, niezrozumiane, niewygodne.” – storytelling Zuzanny Hertzberg w przestrzeni wystawy "System mody"  [PL/ENG]

Miejsce: Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, ul. Piotrkowska 282
Bilety: 15 zł (normalny) / 10 zł (ulgowy) → bilety.cmwl.pl

*cytat z Hindy / Barbary Beatus

17:00 | Dźwięki tęsknoty – koncert nigunów Raphaela Rogińskiego [PL]

Wstęp wolny
Miejsce: Park Ocalałych, ul. Wojska Polskiego 83

Koncert solowy Raphaela Rogińskiego, prezentującego mistyczne pieśni chasydzkie w aranżacjach na gitarę elektryczną.

Wydarzenia towarzyszące | 24–31 sierpnia 2025

24 sierpnia (niedziela)

12:00 | Spacer: Szlakiem getta na Cmentarzu Żydowskim [PL]

Start: wejście od ul. Zmiennej
Wejście: cedaka 10 zł na rzecz ratowania zabytków
Prowadzenie: Paweł Kulig, Edyta Jerzyńska

26 sierpnia (wtorek)

17:00 | Spacer: Naszą jedyną drogą jest opór. Śladami kobiet w getcie [PL]

Start: hala Bałuckiego Rynku (od ul. Zgierskiej)
Wstęp wolny
Prowadzenie: Ewa Kamińska-Bużałek, Izabela Olejnik

20:00 | Spektakl „Pęknięte serce Bałut” [PL]

Miejsce: Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, ul. Wojska Polskiego 83
Zapisy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Tel.: +48 42 636 38 21 / +48 506 155 911

Spektakl inspirowany historią niemieckiego obozu dziecięcego przy ul. Przemysłowej w Łodzi oraz postacią Eugenii Pol / Genowefy Pohl.

27 sierpnia (środa)

16:00 | Czytanie opowiadań Chavy Rosenfarb[PL]

Miejsce: Park Ocalałych, ul. Wojska Polskiego 83
Wstęp wolny
Czyta: Anita Tomczak

17:00 | Warsztat: Mapa pamięci. Tu-tam-kiedyś-dziś[PL/ENG]

Prowadzenie: Patrycja Dołowy
Miejsce: Centrum Dialogu
Zapisy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Tel.: +48 42 636 38 21 / +48 506 155 911

19:00 | Rozmowa: Ile z Ocalałych jest w nas?[PL/ENG]

Miejsce: Centrum Dialogu
Zapisy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Tel.: +48 42 636 38 21 / +48 506 155 911

28 sierpnia (czwartek) – Dzień Ocalałych

16:00 | Uroczystość wręczenia certyfikatów drzew pamięci[PL/ENG]
Miejsce: Park Ocalałych
Wstęp wolny
Z udziałem Chóru Dziecięcego Miasta Łodzi oraz Chóru Żydowskiego Clil.

17:00 | Spotkanie: Nie będziemy obojętni – wspomnienie Mariana Turskiego[PL/ENG]
Miejsce: Centrum Dialogu
Zapisy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Tel.: +48 42 636 38 21 / +48 506 155 911

19:00 | Koncert: Pieśni żydowskie – Marek i Maciej Kądziela[PL]
Miejsce: Park Ocalałych
Wstęp wolny

20:00 | Koncert zespołu NACHUM: Szechina cicho się uśmiecha[PL/ENG]

Miejsce: Centrum Dialogu
Zapisy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Tel.: +48 42 636 38 21 / +48 506 155 911

30 sierpnia (sobota) 

11:00 | „Pojednany ze złem” – spotkanie z Leonem Weintraubem, Ocalałym z łódzkiego getta [PL/ENG]

Miejsce: Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, ul. Wojska Polskiego 83
Zapisy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Tel.: +48 42 636 38 21 / +48 506 155 911
Liczba miejsc ograniczona

UWAGA WYDARZNIE o 13:30 ZOSTAŁO ODWOŁANE Z PRZYCZYN NIEZALEŻNYCH OD CENTRUM DIALOGU
13:30 | Oprowadzanie kuratorskie Pawła Michny po wystawie „System mody” [ENG]

Miejsce: Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, ul. Piotrkowska 282
Bilety: 38 zł (normalny) / 28 zł (ulgowy) → bilety.cmwl.pl

16:00 | Spacer site-specific – finał warsztatu „Mapa pamięci. Tu‑tam‑kiedyś‑dziś” [PL/ENG]

Start: Park Ocalałych
Wstęp wolny

Działanie performatywne: spacer po mieście z małymi obiektami-symbolami oraz opowieściami potomków powiązanymi z Łodzią i ich miejscem pochodzenia.

31 sierpnia (niedziela)

12:00 | Spacer śladami getta łódzkiego – Stacja Radegast [PL/PJM]

Start: Oddział Stacja Radegast, al. Pamięci Ofiar Litzmannstadt Getto 12
Wstęp: 12 zł (normalny) / 6 zł (ulgowy)

14:00 | Pokaz filmu „Świat zadrży” (The World Will Tremble) + spotkanie z reżyserem Lior Geller [PL/ENG]

Miejsce: EC1 Miasto Kultury, ul. Tuwima 46
Wstęp bezpłatny
Zapisy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Tel.: +48 42 636 38 21 / +48 506 155 911

Opis: Film Liora Gellera opowiada o ucieczce więźniów zmuszonych do grzebania swoich współbraci. Po seansie spotkanie w języku angielskim z tłumaczeniem na polski.

Więcej informacji: https://www.centrumdialogu.com/litzmannstadt-ghetto

Publikujemy dla Państwa także przemówienie Leona Weintrauba z uroczytości głównych 29.08.2025 na Stacji Radegast:

Drodzy i bardzo mi bliscy Ocaleni z Getta-Litzmannstadt, tego miejsca

cierpienia i poniżenia, wielce szanowni przedstawiciele miasta Łodzi, władz państwowych, organizacji oraz wyznań́, drodzy goście z bliska i daleka, a w szczególności witam tak licznie przybyłych mieszkańców naszego miasta.

Jestem Łodzianinem i z dumą zwę się ’a Lodzermensz.’ Urodziłem się

1 stycznia 1926 roku mam więc 99 lat. Po śmierci ojca w roku 1927 matka spieniężyła, co tylko mogła i otworzyła małą pralnię na ulicy Kamiennej 2, obecnie Włókienniczej. W tych dwóch niewielkich pomieszczeniach mieszkała matka z pięciorgiem dzieci.

Byłem dobrym uczniem i po 6 klasie otrzymałem miejsce w gimnazjum imienia Józefa Piłsudskiego. Miałem zacząć́ dalsze kształcenie 1 września 1939 roku.

Napaść́ hitlerowskiej armii na nasz kraj zniweczyła te plany.

Zimą 1940 roku nastąpiło przymusowe przeniesienie do utworzonego przez nazistów Getta-Litzmannstadt. W getcie pracowałem w Resorcie Metal I. Ten trwający prawie 5 lat pobyt za murami to była ciężka praca dla hitlerowskiej armii i III Rzeszy oraz chroniczny, bezustanny głód…

Najbardziej pamiętny i dramatyczny był wrześniowy tydzień 1942 r., nazwany Wielką Szperą: ze szpitali i mieszkań niemiecka policja wraz z żydowską zabrała wszystkie dzieci poniżej 10 roku życia, przewlekle chorych i starych powyżej 65 lat. Około 15 tysięcy ludzi zamordowano wtedy w obozie zagłady w Chełmie nad Nerem

W sierpniu 1944 roku rozpoczęła się̨ likwidacja getta, a my zostaliśmy deportowani do Auschwitz-Birkenau. Moją mamę̨ i ciocię Ewę̨ zamordowano

w komorze gazowej w dniu przybycia do obozu 19 sierpnia. Ja przeszedłem

selekcję na rampie. Po niej nastąpiła procedura pozbawienia nas człowieczeństwa. Począwszy od rozebrania do naga w łaźni i odebrania osobistych rzeczy, przez brutalne usunięcie wszelkiego owłosienia, często wraz ze skórą, po dezynfekcję płynem z karbolem, i ubrania nas w łachy: spodnie, koszulę, kurtkę̨, drewniaki…Tak nas zdegradowano do przedmiotów jednorazowego użytku.

Odczuwam wielki żal i ubolewam bardzo, że w wielu krajach Europy, także i

w naszym, bezkarnie maszerują osoby w uniformach zbliżonych do nazistowskich i skandują hasła nazistowskie. Osoby te dumnie nazywają się

narodowcami i identyfikują się z ideami głoszonymi przez niemieckich nazistów. Tym samym utożsamiają się z ideologią, która pod znakiem złamanego krzyża mordowała tych, których uważała za ‘podludzi’. Ta ideologia, nastawienie, które głosi wrogość́ i nienawiść́ do innych, oraz określa rasizm, antysemityzm i homofobię jako zalety. I to dzieje się w naszym kraju, który doznał tyle szkód, tak wiele ucierpiał podczas hitlerowskiej, nazistowskiej okupacji.

Mało wydarzeń ma tak obszerną dokumentację tak w słowie, jak i obrazach i filmach, jak okres 12-letniego panowania ’Tysiącletniej III Rzeszy’, czas Zagłady, Holokaustu. Prawda o ludobójstwie w czasie II wojny światowej jest faktem historycznym, opartym na świadectwach, dokumentach o niespotkanym w historii ludzkości niewyobrażalnym ludzkim cierpieniu. Próby jej negowania oznaczają wtórne pozbawienie życia milionów niewinnych ofiar. Nie ma i nigdy nie będzie zgody na zakłamywanie historii. Z szacunku do tych, którzy zostali bestialsko zamordowani tylko dlatego, kim byli.

Podaję tu przykład osobnika, posła do Parlamentu Europejskiego. Grzegorz B...n publicznie zakwestionował fakt zagłady z użyciem komór gazowych w Auschwitz, nazywając je „niestety fake” (fałszywą informacją) i odwołując się do antysemickich teorii spiskowych. Ten kłamca, przestępca i złoczyńca otwarcie nawołuje do nienawiści wobec innej przynależności narodowej                                                                                                                                  czy religijnej, pomimo, że jest to w Polsce karalnym przestępstwem.                                                                                                                                                To nie pierwszy raz, gdy on przekracza granice debaty publicznej. 12 grudnia

2023 r. wtargnął z gaśnicą na uroczystość Chanuki w Sejmie, gasząc świece.
W maju 2023 r. przerwał wykład prof. Jana Grabowskiego w Niemieckim

Instytucie Historycznym w Warszawie, wyrywając mikrofon i przewracając sprzęt nagłaśniający.                                                                                                                W swoich wypowiedziach wielokrotnie nawoływał do nienawiści wobec mniejszości narodowych.

Apeluje do wszystkich ludzi dobrej woli, aby zwielokrotnili wysiłki przeciwdziałania - zawsze i wszędzie - poglądom, których skutki - ludobójstwo,                                                                   my, byli więźniowie tego Getta, doświadczyliśmy i dzisiaj tutaj upamiętniamy.

Powtarzam: bądźcie uważni i czujni! My Ocaleni wiemy, że konsekwencją takiego nastawienia jest prześladowanie, czego następstwa odczuliśmy na własnej skórze. Bierzmy więc na serio to, co głoszą wrogowie demokracji. Oni naprawdę chcą wprowadzić w życie hasła, które propagują, o ile uda im się dojść do władzy. Unikajmy błędu z lat trzydziestych, kiedy lekceważono zamiary niemieckich nazistów stworzenia państwa wolnego od Żydów, Romów, ludzi o odmiennych poglądach i chorych, uznanych za niewartych życia.

Współczesna wiedza o naszym dziedzictwie, o DNA, udowadnia, że istnieje tylko jedyna rasa ludzi, Homo sapiens. Tak więc teoria rasizmu, podstawowe założenie nazistowskiej ideologii, jest fałszywa i niezgodna z wiedzą. Zapewniam Was, że gdy jako ginekolog wykonywałem operację, to jaki by nie

był kolor skóry pacjentki, tkanki pod nią są identyczne u wszystkich.

Astronomowie zapewniają, że takich układów słonecznych – galaktyk – jak nasza – są tryliony w kosmosie. Nasz globus to tylko pyłek we wszechświecie. Czy to nie absurd, aby mieszkańców na tym pyłku dzielić na tysiące ugrupowań, często wrogich wobec siebie?

Co roku odbywają się w parlamentach długie dyskusje o ograniczeniu wydatków w budżetach. Wielkie sumy przeznacza się na zbrojenia.

Pokojowe współżycie narodów nie kosztowałoby grosza. A ile można by było dobrego stworzyć za te pieniądze!

Pragnę̨ podziękować́ i wyrazić́ moją uznanie kierownictwu oraz wszystkim współpracownikom Centrum Dialogu w Łodzi za ich niestrudzoną działalność́, mającą̨ na celu uczczenie i zachowanie pamięci o ofiarach nazistowskiej ideologii. Obchody Rocznicy Likwidacji Litzmannstadt - Getta stanowią i przypomnienie o nieludzkim traktowaniu ludzi, i ostrzeżenie przed coraz głośniejszym ruchem radykalnej i antydemokratycznej prawicy.

Proszę zgromadzonych, aby wstali i chwilą ciszy uczcili pamięć ofiar niemieckiego nacjonalizmu.

Publikujemy dla Państwa także przemówienie Kamilii Majchrzyckiej-Szymańskiej, dyrektorki Centrum Dialogu z Dnia Ocalałych 28.08.2025:

Szanowni Państwo,
nazywam się Kamila Majchrzycka i po raz pierwszy mam zaszczyt przywitać Państwa jako dyrektorka w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi w tym najbardziej uroczystym dla nas czasie w roku, jakim są obchody 81. rocznicy likwidacji Litzmannstadt-Getto. Witam serdecznie naszych najważniejszych gości – Ocalałych i ich rodziny. Witam przedstawicieli gospodarza Obchodów – Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi i Urzędu Miasta Łodzi. Witam także wszystkich partnerów, przyjaciół, łodzian oraz gości z całego świata.

Łódź, jak co roku pamięta o osobach, które zginęły w łódzkim getcie. Pamiętamy o Żydach – nie tylko jako ofiarach, ale także współmieszkańcach Łodzi, z której zostali wywiezieni i zamordowani. Dziś poczucie goryczy i winy z powodu krzywd i zła wyrządzonego Żydom rozciąga się na wszystkich, którzy doświadczyli bądź doświadczają brutalnej przemocy i którzy nie mogą zniknąć z naszego horyzontu moralnego.

Horyzont ten wyznaczają nam historie i postawy Ocalałych z Holocaustu. Wielu z nich doświadczenie wojny przekuło w misję naprawiania świata. Byli aktywistami, pomagali ludziom i ocalali pamięć o ofiarach wojen. Wierzyli, że miłość pokona nienawiść, a świat – mimo, że często okrutny – przetrwa. Ich opowieść i świadectwo daje przyszłym pokoleniom siłę i nadzieję. Jest także wezwaniem do budowania świadomego, odważnego i empatycznego społeczeństwa obywatelskiego.

Dziś, gdy świat znów tonie w konfliktach zbrojnych i kryzysach humanitarnych, a nastroje społeczne niebezpiecznie przypominają te sprzed wybuchu II Wojny Światowej, przesłanie życia Ocalałych związanych z Centrum Dialogu zyskuje dodatkowej mocy. A my jako zespół Centrum Dialogu czujemy jeszcze większą odpowiedzialność, by rozpowszechniać to przesłanie, prowadzić edukację antydyskryminacyjną i międzykulturowy dialog oraz odważnie reagować na potrzeby, wyzwania i trudy współczesnego świata.

Robimy to nieprzerwanie od 14 lat, dzięki pracy wielu niezwykłych osób. Szczególną osobą jest Joanna Podolska – która przez lata z empatią i odwagą budowała tę instytucję. Joanno, dziękuję za Twoje zaufanie i serdeczność.

Pragnąc przedstawić się Państwu i powiedzieć dlaczego ciągłość pokoleń jest dla mnie tak ważna, chcę wspomnieć, że cała moja rodzina pochodzi ze Starych Bałut. Z okien bloku babci patrzyłam, jak powstaje Park Ocalałych i budynek Centrum Dialogu. Obecnie wciąż mieszkam na Bałutach. Moja córka chodzi tu do szkoły. Ja od ponad 15 lat jestem menedżerką kultury, kuratorką oraz producentką wydarzeń artystycznych i edukacyjnych związaną z Łodzią. W swojej pracy kieruję się wiarą, że używając odważnie języka etyki, kultury i sztuki, jesteśmy w stanie wyobrazić sobie świat, gdzie różnorodna wspólnota jest możliwa. Świat bez wojen i podziałów. A następnie do niego dążyć.

Na dowód tych słów zapraszam Państwa serdecznie na koncert zespołu Nachum, który łącząc historię ze współczesnością stwarza symboliczną przestrzeń do spotkania byłych i obecnych mieszkańców Łodzi. Zespół wziął na swój muzyczny warsztat pieśni jidysz żydowskiego kompozytora pochodzącego z Rzeszowa – Nachuma Sternheima – i nadał im awangardowy charakter, oscylujący na pograniczu jazzu oraz muzyki rozrywkowej. W repertuarze zespołu Nachum specjalnie na tegoroczne Obchody znajdują się także teksty na bazie poezji Chavy Rosenfarb, ocalałej z Getta Łódzkiego pisarki i poetki.

Ale zanim zaproszę zespół na scenę, chciałam wyrazić słowa wdzięczności. Wszystkie wydarzenia w ramach obchodów 81. rocznicy likwidacji Litzmannstadt-Getto odbywają się dzięki finansowaniu Urzędu Miasta Łodzi oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Z tego miejsca chciałam podziękować także wszystkim partnerom. Wśród nich są: Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi – Odział Stacja Radegast, Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem – oddział Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie, Stowarzyszenie „Strażnicy Pamięci”, Łódzki Szlak Kobiet, Fundacja Granice, Chór Żydowski Clil, Chór Dziecięcy Miasta Łodzi, Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, EC 1 – Miasto Kultury. Ogromne podziękowania składam także całemu zespołowi Centrum Dialogu, a w szczególności Jolancie Lechowskiej-Białeckiej za przygotowanie i organizację wszystkich wydarzeń i uroczystości.

A teraz zapraszam już Państwa na koncert.
Życzę wieczoru pełnego emocji i pamięci.
Przed Państwem zespół NACHUM: Miłosz Pękala, Ola Bilińska, Ola Rzepka, Noem Zylberberg i Piotr Łyszkiewicz.

Z okazji 602. urodzin Łodzi zapraszamy na wyjątkowe wydarzenie pełne relaksu, wspólnoty i dobrej energii. W bujnej zieleni Parku Ocalałych czekają na Was śniadanie na trawie, gry i warsztaty, koncerty dźwięków, a w siedzibie Centrum Dialogu seanse teatralne na dużym ekranie. 

W godz. 10:00-14:00 wspólnie z naszymi partnerami przygotowaliśmy dla Was różnorodne wydarzenia piknikowe, na które możecie zabrać swoje rodziny – dzieci, przyjaciół, znajomych czy sąsiadów! 

W godz. 14:00-18:00 zapraszamy na Kino-Teatr, czyli pokazy nagranych spektakli Teatru Powszechnego w Łodzi na dużym ekranie Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi. Przez cały weekend na ulicy Piotrkowskiej, blisko placu Wolności, będziecie mogli także odwiedzić nasze stoisko, na którym można zakupić książki i produkty Centrum Dialogu, a także dowiedzieć się więcej o naszej działalności.

HARMONOGRAM WYDARZEŃ 26 i 27 lipca // UWAGA! Program wydarzeń 26 i 27 lipca powtarza się!

Piknik Śniadaniowy | godz. 10:00–14:00

Strefa gastronomiczna

• Śniadanie przy wspólnym stole w naturze – zachęcamy do przyniesienia własnych koszy piknikowych
• Różnorodne przekąski i słodycze inspirowane różnymi kulturami
• Specjały od lokalnych partnerów: Gorąca Kiełbasiarnia, piekarnia Podpora, cukiernia Empatia, słodycze od Tucem Sancali
• Strefa roślinna dla miłośników kuchni wegetariańskiej i wegańskiej

Strefa gier, zabaw i warsztatów

• Gra terenowa z Agregatem Twórczym – pełna łamigłówek i inspiracji do odpoczynku w przyrodzie
• Sąsiedzkie gry podwórkowe – zapraszamy osoby indywidualne, rodziny i grupy przyjaciół. Gry dla czteroosobowych drużyn, nagrody dla najlepszych
• Warsztaty artystyczne – plener malarski z artystami Galerii Odlot oraz warsztaty zdobienia toreb
• Konkurs: "Podobieństwo psa i właściciela" – każdego dnia wybieramy zwycięzców

Strefa chill

• Leżaki, koce i spokojna przestrzeń w cieniu drzew
• Warsztaty Tao Yin – chińska terapia ruchowo-oddechowa (godz. 10:00–11:00)
• Kąpiel w dźwiękach gongów tybetańskich (godz. 11:00–14:00)

Spacer architektoniczny | godz. 10:00–12:30

Trasa:

• Start: Kamienica Hilarego Majewskiego, ul. Włókiennicza 11
• Zakończenie: Centrum Dialogu, ul. Wojska Polskiego 81

Spacer "Odetchnij w zieleni" to wyjątkowe oprowadzanie po zielonych zakątkach Bałut z przewodnikami projektu „Odetchnij w Łodzi”.
Trasa ukazuje zmieniające się przestrzenie publiczne – parki, skwery i ich społeczne znaczenie.
Wydarzenie odbywa się w ramach wystawy „Ucząc się od Łodzi 2: Bałuty”.

Kino-Teatr | godz. 14:00–18:00
Miejsce: Sala wizualna Centrum Dialogu im. Marka Edelmana

Pokazy nagrań spektakli Teatru Powszechnego w Łodzi – teatr w wyjątkowym, kameralnym wydaniu.

Repertuar:

26 lipca

14:00 – „Ony”
16:00 – „Tango Łódź”

27 lipca

14:00 – „Ony”
16:00 – „Tango Łódź” (z napisami dla osób niesłyszących i słabosłyszących)

Opis spektakli:
„Ony” – baśniowa opowieść o dorastaniu, stracie i odwadze. Młody bohater wyrusza w podróż, by odnaleźć ojca i zmierzyć się ze swoimi lękami.
„Tango Łódź” – historia łódzkich kobiet, które w cieniu fabryk budowały codzienność i przemiany społeczne. Sztuka o sile, determinacji i przemysłowej historii miasta.

Stoisko Centrum Dialogu
Przez cały weekend zapraszamy na ul. Piotrkowską blisko placu Wolności, gdzie będzie można:

• zakupić książki i produkty Centrum Dialogu,
• porozmawiać o naszej działalności i zbliżających się wydarzeniach.

Świętujmy razem – w cieniu drzew, w ruchu i uważności.
Do zobaczenia w Parku Ocalałych!

2 lipca w Centrum Dialogu odbyła się pierwsza konferencja zapowiadająca tegoroczną edycję Festiwalu Łódź Wielu Kultur. Główna koordynatorka Festiwalu Łódź Wielu Kultur Kamila Majchrzycka-Szymańska oraz Przewodniczący Rady Miejskiej Bartosz Domaszewicz odsłonili pierwsze nazwiska artystów i artystek, którzy uświetnią jesienną edycję, tj. duetu kuratorskiego Slavs and Tatars, znanego z działań artystycznych o bardzo wyrazistym przekazie, Marcina Maseckiego, nietuzinkowego muzyka odmieniającego polską scenę muzyczną, Natalii Grosiak, znanej publiczności z zespołu Mikromusic, oraz Weroniki Szczawińskiej, dramaturżki i reżyserki teatralnej, która potrafi spektakl zamienić w koncert, eksperyment, szaloną zabawę.

Pierwsze wydarzenia zapowiadające jesienną odsłonę Festiwalu – Piknik Międzypokoleniowy i Dzień Wietnamski – przywitają publiczność zaraz po wakacjach, już 6 i 21 września.

Pod linkami znajdą Państwo informację prasową zapowiadającą tegoroczną edycję:
https://docs.google.com/document/d/1ulMg5baxEcyHQ7jTyx7_SlNRxeYcqydN/edit?usp=sharing&ouid=108583400655786246759&rtpof=true&sd=true

Zdjęcia z konferencji 2.07 w Centrum Dialogu:
https://drive.google.com/drive/folders/1FuBHxq8NdQPcLxvM8AUXrpSj0VHKUw4Z?usp=sharing

Zapowiedź w mp3 Kamili Majchrzyckiej-Szymańskiej zapowiadającej tegoroczną edycję:
https://drive.google.com/file/d/1T5KMbGp8ukgn-TO33RV98k8W3wm4I6GF/view?usp=sharing

Pod linkiem 
https://drive.google.com/drive/folders/1agifJSOlwW9A9fBxC3G1PQSZwn9-ROhu?usp=sharing

znajdą także Państwo

- opisy poszczególnych punktów programowych Festiwalu wraz ze zdjęciami artystów:

• 6 września PIKNIK MIĘDZYPOKOLENIOWY w Centrum Dialogu,
• 21 września Dzień Wietnamski w Fuzji,
• 4 października o 20:00 w Akademii Muzycznej przy ul. Żubardzkiei 2a "Pieśni pracy - Masecki gra bluesa";
• 9 października o 18:00 i 20:00 "Jakubowska, Jakubowska, Kuakubowska" w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi, ul. Targowa 61/63;
• 12 października o 12:00 w Centrum Dialogu "Moje Gdyby" Grosiak i Lesman grają Kulmową;
• 4-11 października "Bajura i pióra" w Fabryce Biedermanna akcje artystyczne Slavs and Tatars; 
• 10 października o 18:00 SPAfrica w Fabryce Sztuki.

- biogramy osób kuratorskich tworzących linię programową Festiwalu,
- plakat autorstwa graficzki Oli Niepsuj,
- opis ścieżek tematycznych tegorocznej edycji,
- zdjęcia z poprzednich edycji,
- grafiki plakatowe w różnych rozmiarach,
- filmy podsumowujące dwie ostatnie edycje Festiwalu.

Wydarzenia biletowane znajdą Państwo pod linkiem: https://tiny.pl/m-b0shtm

Strona internetowa Festiwalu Łódź Wielu Kultur

www.lodzwielukultur.pl 

Social media Festiwalu Łódź Wielu Kultur

Facebook https://www.facebook.com/lodzwielukultur 

Instagram https://www.instagram.com/lodzwielukultur/ 

Patronaty honorowe:

Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Hanna Wróblewska

Wojewoda Łódzki Dorota Ryl

Marszałek Województwa Łódzkiego Joanna Skrzydlewska

Prezydent Miasta Łodzi Hanna Zdanowska

Partnerzy Festiwalu Łódź Wielu Kultur:

Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej

Ambasada Republiki Federalnej Niemiec

Veolia Energia Łódź

Wyższa Szkoła Biznesu i Nauk o Zdrowiu

Fuzja Łódź

Scena Monopolis